Yazı Detayı
22 Temmuz 2020 - Çarşamba 11:06 Bu yazı 593 kez okundu
 
Asra Bedel Ömürler
Yusuf ALİOĞLU
 
 

İnsanlık tarihine yön veren, ürünlerinden yüzyıllarca istifade edilen ve sönmeyen bir mum gibi daima ışıldayarak kaliteli ömürlere imza atan isimler vardır. Bu isimlerden kimisi uzun ve bereketli bir yaşam tecrübesi ile yıldızlaşırken kimisi de ortalama insan ömrünün oldukça gerisinde kavisini tamamlayarak yıldızlar topluluğundaki yerini almıştır.

 

Cengiz Aytmatov’un ‘Gün Olur Asra Bedel’ isim ve aforizmasını hatırlatan bu yaşam tecrübeleri kısa zamanda, çengelli soruları ile rahatsız eden, özgün tarzları ile derin izler bırakan, göze, kulağa, akla ve kalbe dair besleyici pencereler açan, kurgusal gerçeklikten olgusal gerçekliğe imkan sınırlarını yoklayan, yerel dinamiklerden evrensel kültüre fıtratın ortak paydasını imleyen, adalet, eşitlik, özgürlük, ahlak, nitelik ve sorumluluk gibi kavramlardan insanlık adına anıtlar yükselten bereketli ömürlerdir.

 

Zamana dair konumlanışları ve zamanda hareket kabiliyetleri ile birer örnek olan ve yenilenen her günde hesaplarına aktarılan zaman sermayesini ustaca kullanan bu isimlerden bazılarına kısa bir bakış atalım:  

 

Gottfried Leibniz, 19 yaşında doktorasını tamamlamış ünlülerdendir. Leibniz aynı zamanda hukuk tarihi ile uğraşan bir hukukçu, güçlü bir felsefeci, diferansiyel ve integral hesapları yapan bir matemaktiçidir.

 

Wolfgang Amadeus Mozart, en çok müzik eseri veren ünlüdür. 6 yaşındayken Habsburg'ta konser vermeye başlayan Mozart 35 yaşında ölür.

 

Franz Schubert de erken ölen ünlülerdendir. On yaşında saray korosuna giren Schubert henüz 30’lu yaşlarında iken hayata gözlerini yumar.

 

Varoluşun 'teslimiyet ve tereddüt' arasındaki gerilim alanını “korku ve titreyiş” adlı eseri ile kurcalayan Soren Kiergaard da öldüğünde 42 yaşındadır daha.

 

Yazdıkları ile bir döneme damgasını vuran Alexandr Sergeyeviç Puşkin 8 yaşında Fransızcayı öğrenmişti. Eşi için yaptığı düelloda öldüğünde henüz 40 yaşına varmamıştı.

 

Düelloda ölen bir diğer ünlü Rus yazar da Mihail Lermantov’dur. Şiir, resim, müzik ve felsefe onun ilgi alanlarıdır. Küçük yaşlarda Almanca, İngilizce, Fransızca ve Yunanca öğrenen Larmantov öldüğünde henüz 27 yaşındaydı.

 

Fransız Mısır bilimcisi Jean François Champollion 16 yaşına geldiğinde birçok ilmi eğitimi tamamlamış, 30’unda hiyeroglif çözmüş ve 42’sinde ölmüştür. Champollion bu süre zarfında Aramca, Yunanca, İbranice ve Latinceyi derinlemesine kurcalamıştır.

 

Fransız yazar ve tarihçi, filolojik deha, arkeolog Prosper Merimee de cins kafalardandır. 15 yaşına geldiğinde İngilizce, Yunanca ve Latinceyi öğrenmiş, çeviriler yapmıştır.  Merimee henüz 25 yaşına varmadan tarih ve hukuk eğitimini tamamlar, romanlar yazar. Slav dilleri ve Kelt dilleri ise İlber Ortaylı’nın tabiriyle yan branş gibi çantasındadır. (Bir Ömür Nasıl Yaşanır, Kronik Y.)

 

Kısa öykü duayeni Anton Çehov aslında bir tıp doktorudur. Kırk dört yaşında öldüğünde dünya edebiyatının ustalarından biriydi artık.  

 

Hakan Albayrak’ın ‘Dengeler Adına’ adlı şiirinde ‘Mossad Besliyor’ dediği Prag’ın melankolik çocuğu Franz Kafka öldüğünde 41 yaşına henüz basmıştı. ‘Dönüşüm’ yayınlandığında ise daha 32’sindeydi.

 

Düşünce dünyasına ‘absürt’ kavramını hediye eden,  fikirleri ve siyasal duruşu ile bir dönemin ikonu olan Albert Camus öldüğünde 47 yaşındadır.

 

Afyon bağımlığı ve vejeteryan tercihi ile hatırlanan İranlı ünlü edebiyatçı Sadık Hidayet intihar ettiğinde 48 yaşındaydı.

 

Şiiri ve sinemasıyla İran kültür dünyasını etkileyen Füruğ Ferruzad öldüğünde 32 yaşındaydı.

 

“Söyleyeceklerim için bir ömür yetmez” diyen İranlı sosyolog, yazar, mücadele adamı Ali Şeriati Savak ajanlarınca şehit edildiğinde henüz 44 yaşındaydı. Yazar 44 yıllık ömre, onlarca kitap, çeviri, konferans, gezi, mektup, cezaevi, sürgün gibi önemli başlıklar sığdırmıştı.

 

 ‘Tutunamayanlar’ isimli eseri ile edebiyat dünyamıza kendi kıvamında bir izlek sunan ve şimdilerde popüler kültürün serbest monopol piyasasında metalaştırılan Oğuz Atay öldüğünde 43 yaşındaydı.

 

‘Kürk Mantolu Madonna’ eserinin yazarı Almanca öğretmeni Sabahattin Ali 1948 yılında Bulgaristan’a kaçarken öldürüldüğünde 41 yaşındadır.

 

Cumhuriyet döneminin en güçlü hikayecilerinden Sait Faik Abasıyanık 48 yaşında ölür. Varlık, Ağaç, Servet-i Fünun, Uyanış, Yaprak, Yücel, Yeni Mecmua, Yenilik, Yürüyüş, Büyük Doğu ve İnkılapçı Gençlik gibi dergilerde yayınlanan öyküleriyle edebiyat dünyasında tanınan Abasıyanık, ‘Kalemi yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmasam deli olacaktım..." sözleriyle iz bırakır.

 

Sultan adlı şiirinde “İsmimin baş harfleri acz tutuyor / Bağışlamanı dilerim’ diyen şair Cahit Zarifoğlu da genç yaşta aramızdan ayrılanlardan. Şiiri ile zerafeti emziren Yedi Güzel Adam’ın kara çocuğu vefat ettiğinde 47 yaşındaydı.

 

“Anlatamıyorum” adlı şiirindeki, “Bir yer var, biliyorum; /Her şeyi söylemek mümkün; / Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum; /Anlatamıyorum” dizeleriyle zihinlere kazınan ünlü şair Orhan Veli Kanık öldüğünde 46 yaşındadır.

 

Selçuk Üniversitesinde rektörlük de yapan Prof. Dr Erol Güngör öldüğünde 45 yaşındaydı.

 

Tıp ve psikiyatri alanında derinlemesine çalışmalar yapan ve “Yeryüzünün Lanetlileri” ile “Siyah Deri Beyaz Maske” gibi kült eserlerle bulunduğu çağa tanıklık eden Frantz Fanon öldüğünde 36 yaşındaydı.

 

Devrimi ahlaki ve ruhi bir arınma mücadelesi olarak tanımlayan Che Guevera Bolivya Ordusuna karşı savaşırken öldüğünde 39 yaşındaydı…

 
Etiketler: Asra, Bedel, Ömürler,
Yorumlar
Diğer Yazılar
İDEOLOJİ KISKACINDA OKULLAR VE DERS KİTAPLARI
ÖNCE BEDEN VARDI..!
BİRLİKTE İZLEDİK
UYMAK, UYUMAK, UYUŞMAK
'Yaklaşıyor Yaklaşmakta Olan...'
“Görünmezsem Çıldırırım”
HESAPLAŞMA
FETTAN
'CUMHURİYET'İN DOĞUSU'
VİTRİN UYGARLIĞI
İbni Battuta: Bilge Seyyah
ŞİİRİN GÜNCESİ -9- “Paltosu Pembe Kadın”
Ölçüsüz, Kaba, Merhametsiz, Gösterişçi ve Tüketici Bir Topluma Doğru
Kariyer-izm Modern Mankurtlaşmadır
Nuri Pakdil'in Ardından
BENDEKİ NOTLAR -9-
Gorki Kozmolojisinden Kucağımıza Dökülenler
Gölgeler ve Gölgedekiler
ŞİİRİN GÜNCESİ -8- "Kaybola"
Sükut Üzere Bir İsyan Çağıltısı
Aydınlık ‘Aydın’ Yüzlerle Gelir
Zamanın Ruhuna Antik Çağlardan Bir Nefes Niyetine: ‘Ölüler Kitabı’
‘YENİ TÜRKİYE PARTİSİ’ ve BİNGÖL SERENCAMI
Oyunbozan değilim, oyun bozuk…
1960-70 YILLARINDA BİNGÖL’DE SİYASAL HAYAT
Sanatçı ve Toplum
“Bir İnsanın Kim Olduğunu Güçle İlişkisi Belirler”
'Yazı'yı Denemek
Şehir ve Kent Geriliminde İnsan
Nereden Nereye
Cehaletin Halleri
İLAHLAR ÇOCUKLARIMIZI TÜKETMESİN
GÖSTERİ TOPLUMU
ŞİİRİN GÜNCESİ -7- 'SULTAN'
BAUMAN’IN ‘AKIŞKAN DÜNYA’SI
Kaç Engerek soyundan, Sığın Aydınlığın Rabbine
ZAMANA DÜŞEN BİLİNÇ SAHNELERİ
FİKRETMENİN KARAKTERİ
ŞİİRİN GÜNCESİ -6- ‘SÜRGÜN ÜLKEDEN BAŞKENTLER BAŞKENTİNE’
BENDEKİ NOTLAR -8-
KARANLIĞIN KÜLTÜRÜ
MÜNACAT
KARTEZYEN BİLİMDEN SİSTEMLER YAKLAŞIMINA
YAŞAMIN ANLAMINA DAİR BİR GÜZELLEME
AKIL, DÜŞÜNME VE BİLGİ
NE YAPMALI?
Aytmatov’dan Bir Nefes: ‘Gün Olur Asra Bedel’
'İslam Deklarasyonu': Yeniden İman Çağrısı
Medya ve Yeni Bir Dil Sorumluluğu
ŞİİRİN GÜNCESİ -5- ‘SEMUD’
POST MODERN TÜKENİŞ
BAŞKALARININ AŞKIYLA BAŞLIYOR HAYATIMIZ
Kir Tortuları
YIKIN EFENDİLER YIKIN!..
1950-60 ARASINDA BİNGÖL’DE SİYASAL HAYAT
Şiirin Güncesi -4- 'ÇAĞDAŞLAR İÇİN'
BENDEKİ NOTLAR -7-
Akif Emre ve 'Göstergeler'
Çok Partili Hayat ve İlk Muhalefet: Milli Kalkınma Partisi
ŞİİRİN GÜNCESİ -3- ‘SUYU ANDIK VE ÇOCUKLAR SUYA GİRDİ’
İHTİLAF VE TEFRİKA KARŞISINDA BİLGELİK
İNSANA DAİR -1-
BENDEKİ NOTLAR -6-
ŞİİRİN GÜNCESİ -2- ‘KARDEŞİME MEKTUP’
BENDEKİ NOTLAR -5-
RUHUN ‘ÖZGÜR’ HALİ
ŞİİR’İN GÜNCESİ -1- ‘GECE’
BATI DÜŞÜNCESİNİN KIRILMA ANLARI
SCHOPENHAUER AYNASINDA FATMA ALİYE SURETİ
DÜŞÜNMEK KADAR ASİL
KARTEZYEN DİNDARLIK
BENDEKİ NOTLAR -4-
SEYYİD KUTUB YORGUNLUĞU (MU?)
YARGI DEĞİL İSTİKAMET
MUHATAPLARA BEYANIMDIR İNSAN KALBİYLE DÜŞÜNÜR
BENDEKİ NOTLAR -3-
SÖYLE MARGOS NERELİSEN?
SELAM OLSUN ÜÇÜNCÜ YOLA
SİSTEM VE UYGULAYICILAR
YERLERİN ÖĞRETMENİ, GÖKLERİN ÖĞRENCİSİ: ALİYA
EVRENSEL OLAN NEDİR/KİMDİR?
VARLIK, AKIL, ADALET, EYLEM, SÜKUN VE RÜCU
Hüznün Zaman Sarkacı: Eylül
BENDEKİ NOTLAR -2-
BENDEKİ NOTLAR -1-
HAYDİN FELAHA
Çocuk ve Merhamet
SÜKUT MAKAMINDAN KLAS MEKTUPLAR
YAŞAM BİLGELİĞİ YA DA MUTLULUK ÖĞRETİSİ
BAUDRİLLARD: RADİKAL DUYARLILIK
TARKOVSKY VE SİNEMA SANATI
TEO-POLİTİK NOTLAR
AKLIN MEKAN İLE İMTİHANI
.
BİNGÖL Egazete
Yazarlar
Önemli Haberler
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Fatih Karagümrük
7
0
0
1
2
3
2
Galatasaray
6
0
0
0
2
2
3
Alanyaspor
6
0
0
0
2
2
4
Fenerbahçe
4
0
0
1
1
2
5
Hatayspor
4
0
0
1
1
2
6
Antalyaspor
4
0
0
1
1
2
7
Beşiktaş
4
0
0
1
1
2
8
Göztepe
4
0
0
1
1
2
9
Kayserispor
3
0
1
0
1
2
10
Sivasspor
3
0
1
0
1
2
11
BB Erzurumspor
3
0
1
0
1
2
12
Kasımpaşa
3
0
1
0
1
2
13
Denizlispor
1
0
1
1
0
2
14
Yeni Malatyaspor
1
0
1
1
0
2
15
Gençlerbirliği
1
0
1
1
0
2
16
Trabzonspor
1
0
1
1
0
2
17
Gaziantep FK
1
0
1
1
0
2
18
Konyaspor
1
0
0
1
0
1
19
MKE Ankaragücü
0
0
1
0
0
1
20
Çaykur Rizespor
0
0
2
0
0
2
21
Başakşehir FK
0
0
3
0
0
3
Arşiv