Yazı Detayı
07 Şubat 2015 - Cumartesi 15:17 Bu yazı 3131 kez okundu
 
TÜRKİYE’DE FİİLİ OLARAK YARI BAŞKANLIK SİSTEMİNE GEÇİLMİŞTİR
Vehbi KORKUTATA
vehbi_korkutata@hotmail.com
 
 

Türkiye’de doğrudan halk, fiili olarak başkanını seçmiştir. İki bin on dört yılından beri konuşulan yarı başkanlık sisteminin, nihayet iki bin on beş yılının on dokuz Ocak günü bakanlarla ilk toplantının yapılarak gerçekleşmesi Türkiye bakımından çok güzel oldu. İnanıyorum ki ülke halkımızın gelişmesi ve refah düzeyimizin artması için bu başkanlık sistemi bizim açımızdan önem arz eden faktörlerdendir.

Türkiye’de başkanlık sistemi doğrudan halk tarafından ve belirli bir süre için seçilir. Bu süre hiçbir biçimde parlamento tarafından kısaltılmaz ve fesh edilemez. Kuvvetler ayrılığı kesin bir biçimde uygulanır. Devlet organlarının eş güdüm içinde aksamadan çalışması için fren ve denge sistemi ile organların yetki ve güç suiistimali engellenir. Hükümet üyeleri başkan tarafından seçilir ve azledilir. Başkan hükümet üyelerinin düşüncelerine uymak zorunda değildir. Hükümet üyeleri yasama organı içinden başkan tarafından seçilebilir ancak seçildikten sonra yasama organı üyeliklerini sürdüremezler. Devlet başkanı, hükümet başkanı ayrımı yoktur. Başkan görevi ile ilgili işlerden dolayı sorumsuzdur.

BAŞKANLIK SİSTEMİNİN UNSURLARI

Başkanlık sisteminin engellenmemesi için gerekli işlevlerin iyi işlemesi ve başkanın yasama organını feshetme yetkisi olmamalıdır. Başkana yasaları veto etme hakkı tanınmalıdır. Başkanın vetosunda yasama organının özel çoğunluğu tarafından açılabilmelidir ve başkan yasama organının üyesi olmalıdır. Parlamento sisteminin aksine, önce ilkeleri tespit edilip sonra uygulanan bir sistem olan başkanlık sistemi, güçlü bir yürütme ihtiyacının sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Başka bir ifade ile başkanlık sistemi parlamenter sistemi gibi tarihi süreç içerisinde kendiliğinden oluşmuş bir sistem değildir. Bu sistem insan aklının bir eseri olarak ortaya konmuştur. Başkanlık sistemi sert kuvvetler ayrılığı sistemi olarak adlandırılmaktadır. Bu şekildeki adlandırmanın bazı sebepleri vardır. Başkanın ve sekreterlerinin parlamento çalışmalarına etkin bir şekilde katılmalarının mümkün olmamasıdır.

Yasama ve yürütme kuvvetlerinin kaynakları bakımından ve varlıklarını sürdürme bakımından birbirlerinden bağımsız olmasıdır. Bu yüzden başkanlık sistemi kuvvetler ayrılığı sistemi olmasının teorisini en iyi şekilde gerçekleştiren bir sistemdir. Başkanlık sistemi, sert bir kuvvetler ayrılığı sistemi olmasının yanı sıra, kuvvetlerinin birbirini kontrol etmesine ve dengelemesine dayanan bir hükümet sistemidir. ABD başkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları kurumsal olarak birbirinden ayrı olsa da işlevsel olarak tam ayrılmıştır. Yasama ve yürütme organları, yetkilerini belirli oranda paylaşırlar.

Türkiye, güçler ayrılığını tam tesis etmediği sürece bu konuyu tartışmaya devam edecektir. Güçler ayrılığını tam tesis edecek sistemde başkanlık sistemidir. Türkiye bu sistem arayışını bir gün sonlandıracak ve başkanlık sistemine elbet geçecektir. Türkiye vaktinde başkanlık sistemine geçerse Türkiye kazanır ve bu konu ile alakalı da kazançlı çıkar.

Türkiye fiilen yarı başkanlık sistemine geçmiştir ve işin bu boyutuna baktığımızda herkes, bulunduğu yerden ideolojik gözlükle bakıyor. Hâlbuki yarı başkanlık sisteminin ne olduğu herkes tarafından biliniyor. Anayasayı tartışanlar iyi biliyor, siyaset yapanlar iyi biliyor ve bu konuda kafa yoranlar gayet iyi biliyor. Türkiye’de resmen olmasa da fiili olarak yarı başkanlık sistemine geçilmiştir.

Başkanlık Sistemi Başbakanın gündeminde ve Başkanlık Sisteminin Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?

Sabit bir başkanlık süresi vardır. Seçimler planlanmış tarihlerde yapılır. Güvensizlik oyu ile hükümet düşürülüp erken seçimler düzenlenemez. Bazı ülkelerde devlet başkanının kanunları ihlal ettiği durumlarda “Impeachment” denilen meclis soruşturmasıyla erken seçimlere gidilmesi şeklinde istisnalar vardır.

Yasama ve yürütmenin ayrıldığı yönetimlerde suçtan hüküm giymiş mahkûm ve suçluları affetme veya cezalarını hafifletme genelde devlet başkanının elindedir. Yürütme organı tek kişiden müteşekkildir. Yürütmeyi Başbakan ve Bakanlar Kurulu teşkil eder.

“Başkan” terimi yalnızca başkanlık sistemiyle yönetilen ülkelere has bir ifade değildir. Örneğin popüler olsun veya olmasın, yasal yollarla seçilmiş olsun veya olmasın bir diktatör de başkan olarak isimlendirilir.

Başkanlık Sisteminin Avantajları Faydaları Nelerdir?

Başkanlık sistemini savunanlar bu sistemin dört ana avantajı olduğunu iddia eder: Doğrudan yetki — başkanlık sisteminde başkan doğrudan halk tarafından seçilir. Bazılarına göre bu; devlet başkanının gücünü dolaylı yollardan göreve getirilen liderlere kıyasla daha meşru kılar. ABD’de devlet başkanı halk oylamasından hemen sonra toplanan Seçiciler Kurulu tarafından seçilir.

Başbakan genellikle milletvekilleri tarafından, devlet başkanı ise doğrudan halk tarafından seçilir. Buna göre başkanlık sisteminin destekçileri, halk tarafından doğrudan seçilmiş bir liderin herhangi bir yasama organı tarafından dolaylı yollardan seçilmiş bir lidere kıyasla daha demokratik olduğu görüşünü savunurlar.

Devlet başkanının doğrudan halk tarafından seçilmesinin onu daha sorumlu kılacağı da belirtilir. Bu argümanın arkasındaki neden olarak da Başbakanın devletin aygıtları sayesinde kamuoyundan korunduğu fikri gösterilir. Fakat bunun yanında devlet başkanı kendisini seçen vatandaşların istediği yönde politikalar uygulamazsa şayet yönetimden alınamaz. ’ABD’de devlet başkanı yalnızca yasama meclisi soruşturmasıyla görevinden alınabilir.’’

Başkanlık sisteminde yasama ve yürütmenin birbirinden ayrılması; her iki birimin birbirini karşılıklı denetleyebilmesinden dolayı avantaj olarak kabul edilir. Parlamenter sistemde yürütme ve yasama birlikte hareket ettiğinden karşılıklı olarak birbirlerinin eleştirisini yapmaları çok nadir görülür. Yasamanın yürütmeyi durdurması güvensizlik oyu ile olur. Bu konuda başkanlık sistemini savunanlar “Başbakanın yapacağı bir hatanın asla bilinemeyebileceği” görüşündedirler.

Kritikçiler bu durumun başkanlık sisteminde de benzer şekilde olduğunu söylerler. Buna göre eğer başkanlık sisteminde yasama meclisi başkanın partisindense şayet aynı durum söz konusu olacaktır. Buna cevaben devlet başkanının görevden alınması gibi bir korkusu olmadığından yasama meclisi üyelerinin eleştirilerini yapıcı olarak addedecektir denir. Parlamenter sistemlerde parti disiplini çok önemlidir. Bir parti üyesi açıktan parti başkanını ve politikalarını eleştirirse partiden ihraç edilebilir.

Güvenoyu yoklamasının varlığına rağmen başbakanın veya bakanlar kurulunun karar almasını durdurmak pratikte çok zordur. Parlamenter sistemde güvenoyu yoklaması başbakan ve kabinesince önerilen çok önemli bir yasanın parlamentonun büyük çoğunluğunca kabul edilmemesi gibi durumlarda gerçekleşir. Bu durumda iktidar partisi ya istifa edecektir ya da erken seçimlere gidecektir. İngiltere gibi bazı ülkelerde güvenoyu yoklaması yüzyılda bir kaç kez gerçekleşir.

Başkanlık sistemini savunanlar başkanlık sisteminin sorunlara parlamenter sistemden daha hızlı yanıt verip çözüm ürettiğini iddia ederler. Bir Başbakan karar alacağı zaman yasama meclisinin desteğine ihtiyaç duyar, fakat başkan daha az bağlıdır.

Pek çok kişi başkanlık sisteminin zor durumlarda daha ayakta kalıcı güçte olduğunu iddia eder. Büyük stres ve sorunlar içindeki bir ülkenin dönerli başbakanlıktansa sabit süresi olan bir başkan tarafından yönetilmesinin daha sağlıklı olduğu belirtilir. Fransa, Cezayir Bağımsızlık Savaşı esnasında yarı başkanlık sistemine geçti. Aynı şekilde Sri Lanka sivil savaş esnasında yarı başkanlık sistemine geçti. Fransa ve Sri Lanka’da yarı başkanlık sistemine geçişin olumlu sonuçlar verdiği ifade edilir. Yarı başkanlık sistemi resmen olmasa da fiili olarak hizmetlerine kaldığı yerden devam edecek ve ülkemize inşallah hayırlar getirecektir.

Sevgi ve Saygılarımla

 

 
Etiketler: TÜRKİYE’DE, FİİLİ, OLARAK, YARI, BAŞKANLIK, SİSTEMİNE, GEÇİLMİŞTİ
Yorumlar
Diğer Yazılar
BİNGÖL VE BAŞKAN RECEP TAYYİP ERDOĞAN
TÜRKİYE VE İSLAM DÜNYASI
AVRUPA NEDEN TÜRKİYE’Yİ HAZMEDEMİYOR
ABD’DE ÇATLAKLAR BÜYÜYOR
TÜRKİYE VE KUZEY IRAK POLEMİĞİ
DÜNYA LİDERİ RECEP TAYYİP ERDOĞAN ABD’YE ZİYARETİ DÜNYA BASININDA YANKI UYANDIRDI
DÜNDEN BÜGÜNE RECEP TAYYİP ERDOĞAN
İSRAİL LOBİSİ TÜRKİYE ÜZERİNDEN SİYASET YAPMAK İSTİYOR
BENİM BİR KÖYÜM VAR, KÖYÜNÜ KAYBETTİYSEN, KENDİNE BİR KÖY ARA!
ALTIN NESİLDEN AKREP NESİLE
BİLMİYORDUK DEME HAKKI
Katar'a ambargo kaldırılacak
ARAP DÜNYASINA NELER OLUYOR VE KRİZİ TIRMANDIRAN NEYDİ?
ERDOĞAN GRUP TOPLANTISINDA
AK PARTİ HÜKÜMETİ KONGREDEN SONRA GÖZLER KABİNEYE ODAKLANDI
İSLAM DÜNYASI VE RECEP TAYYİP ERDOĞAN
Ak Parti Yeniden Yapılanıyor
AK PARTİ’DE KABİNE DEĞİŞİKLİĞİ MECLİS KULİSLERİNDE KONUŞULUYOR
AK PARTİ’Yİ KURTARAN DOĞU VE GÜNEYDOĞU OLDU
TÜRKİYE İSTİKRARA ‘’EVET’’ DEDİ
TÜRKİYE CUMHURİYETİ VE RECEP TAYYİP ERDOĞAN
TÜRKİYE’DEKİ REFERANDUMLA İLGİLİ YAHUDİ LOBİNİN KİRLİ OYUNU
AK PARTİ HÜKÜMETİNİ HAZMEDEMEYEN MUHALİF LDERLERİN ‘’ DİKTATÖRLÜK’’ DAYATMASI
BU ÜLKEYE MUHTAR BİLE OLAMAZSIN DİYENLERE SESLENİYORUM
TÜRKİYE’DEKİ BAŞKANLIK SİSTEMİ TÜRKİYE’NİN ÖNÜNÜ TIKAYAN ENGELLERİ AŞMAK İÇİNDİR
İSLAM DÜNYASININ GÖZÜ TÜRKİYE’DE
TÜRKİYE’DE REFERANDUM VE ANAYASA
Türkiye Referanduma Gidiyor
YENİ ANAYASA VE TÜRKİYE
TÜRKİYE ADETA BAŞKANLIK SİSTEMİNE KİLİTLENMİŞ DURUMDA
Vehbi Korkutata ile Dobra Dobra
TÜRKİYE’Yİ KANA BULAMAK İSTEYEN DIŞ GÜÇLER
ABD ve İsrail Türkiye’nin Ekonomisini Bitirme Politikası
TÜRKİYE’DE BAŞKANLIK SİSTEMİ İÇİN START VERİLDİ
IRAK HÜKÜMETİ NE YAPMAK İSTİYOR? AMACI NE? TÜRKİYE’Yİ NEDEN KENDİNE HEDEF SEÇTİ?
TÜRKİYE – RUSYA YAKINLAŞMASINDA İKİNCİ DÖNEM:
ŞEYH ve TARİKAT DÜŞMANLIĞI
CESARET TİMSALİ FRANSIZ GAZETECİ “GİLLES MARTIN”..!
“JOE BIDEN” ZİYARETİNİN STRATEJİK SATIR ARALARI:
“PARANIN GÜCÜ” & “YENİ TÜRKİYE” (5. Bölüm) (“Yeni Türkiye”nin DNA kodları)
“PARANIN GÜCÜ” & “YENİ TÜRKİYE” (4. Bölüm) (“Referandum Rüzgârı”)
“PARANIN GÜCÜ” & “YENİ TÜRKİYE”
Batı’nın Arap Ülkeleri ile olan “Petrol” İlişkileri
“PARANIN GÜCÜ” & “YENİ TÜRKİYE” (1. Bölüm)
TÜRKİYE–RUSYA BULUŞMASI ve “GELECEĞİN GENETİK KODLARI”…!!!
BÜYÜK DEMOKRASİ BULUŞMASI VE CUMHURBAŞKANI RECEP TAYYİP ERDOĞAN
15 TEMMUZ TÜRKİYE'NİN MİLLAT'TIDIR
HALK DARBEYE KARŞI AYAKTA
TÜRKİYE DEVLETİ OSMANİYE’NİN YOLUNDA DÜNYA’YA GÖZ KIRPMA ZAMANI GELDİ. AVRUPA KARIŞTI, TÜRKİYE DÜNYA’DA SÖZ SAHİBİ OLMA YOLUNDA
TÜRKİYE’NİN HUZURUNU BOZMAK İSTEYEN DIŞ DESTEKÇİLER
TÜRKİYEDE İFTARLAR ADETA YARIŞ VE TAM ANLAMIYLA BİR REKLAM BİLBORDU HALİNİ ALMIŞ DURUMDA
TÜRKİYE DE RAMAZAN AYININ BEREKETİ HER NE HİKMETSE FAKİRLER FAYDALANAMIYOR
AK PARTİ GENEL BAŞKANI VE BAŞBAKAN BİNALİ YILDIRIM’IN DÜNÜ VE BU GÜNÜ
TÜRKİYE YİNE SEÇİME KİLİTLENDİ, GÜNDEMDE ERKEN SEÇİM
TÜRKİYE’DE YENİ ANAYASA VE LAİKLİK TARTIŞMALARI
TÜRKİYE BÜYÜMEDE ENGEL TANIMIYOR, HİZMET AKIŞI HIZ KESMEDEN DEVAM EDİYOR
TÜRKİYE TERÖR ÖRGÜTÜNE KARŞI ÖNLEMLERİNİ ARTIRDI
AK PARTİ HÜKÜMETİNİ YIPRATMAK İSTEYEN TERÖR ÖRGÜTÜ
TÜRKİYE’NİN BÜYÜMESİNİ HAZMEDEMEYENLER!
BAŞKANLIK SİSTEMİNE NE GİBİ FAYDALAR SAĞLAR?
TÜRKİYE’YE NELER OLUYOR, ANKARA’NIN KALBİNDE BOMBALI SALDIRI
TÜRKİYE’NİN 2002 VE 2016 DÜNÜ VE BUGÜNÜ AK PARTİ HÜKÜMETİNİN İSTİKRARA YÜRÜYÜŞÜ
BAŞKANLIK SİSTEMİ TÜRKİYE’YE İSTİKRAR SAĞLAR
TÜRKİYE BÜYÜYOR ÜLKE EKONOMİSİ HIZ KESMEDEN DEVAM EDİYOR.
TÜRKİYE’DE ANAYASA, YASAMA YÜRÜTME VE PARLAMENTER SİSTEMİNİN BAŞKANLIK İÇİN ÖNEM ARZEDEN FAKTÖRLER
TÜRKİYE DE BAŞKANLIK SİSTEMİ ONAYLANMALI
BAŞKANLIK SİSTEMİ VE ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ ZORUNLULUKTUR GEREKLİLKTİR
AK PARTİ HÜKÜMETİ KURDU VE ŞİMDİ İSE BAŞKANLIK SİSTEMİ TÜRKİYE GÜNDEMİNDE
HALKIN SAĞDUYUSU AK PARTİYİ İKTİDARA TAŞIDI VE YENİ KABİNE KURULDU
AK PARTİ HÜKÜMETİ 17 KASIM'DA YEMİN EDECEK VE HÜKÜMETİ KURACAK
TÜRKİYE SEÇMENİ KUALİSYON İSTEMEDİ VE İSTİKRAR DEDİ
ON ÜÇ YILLIK AK PARTİ’NİN BAŞARILARINI HAZMEEMEYENLER UTANSIN
TÜRKİYEDE’Kİ SAİYASETİN KONUSU VE REFERANS KAYNAĞI HER ZAMAN İNSAN OLMALIDIR
TÜRKİYEDEKİ SİYASETCİLERE VE YÖNETİCİLERİN KENDİLERİNE ÖRNEK TEŞKİL EDEN BİR NASİHAT
TÜRKİYE BİR KASIMDA SEÇİME GİDİYOR, AK PARTİ VE DİĞER SİYASİ PARTİLER NASIL BİR YOL HARİTASINI BELİRLEMİŞLER VE ÜLKE HALKINDAN NASIL OY ALABİLECEKLER. AK PARTİ DOĞU VE GÜNEY DOĞU DA BAŞARILI OLABİLECEK Mİ?
İKİ BİN İKİ VE İKİ BİN ON BEŞ TÜRKİYE’Sİ AK PARTİ’NİN DÜNÜ VE BUGÜNÜ
AK PARTİ ERKEN SEÇİM HÜKÜMETİNİ KURDU BAKANLAR KURULU EKSERİYETİ AK PARTİ VE HDP İLE BAĞIMSIZ İSİMLERDEN OLUŞTU
Ülke Seçime Gidiyor
KOALİSYON ÇALIŞMALARI VE HÜKÜMETİ KURMA ÇABALARI SONUÇSUZ KALDI, ÜÇ AY İÇERİSİNDE ERKEN SEÇİM
CUMHURBAŞKANI RECEP TAYYİP ERDOĞAN, HÜKÜMETİ KURMA YETKİSİNİ BAŞBAKAN AHMET DAVUTOĞLU’NA VERDİ. PEKİ, SÜREÇ NE OLACAK, ÜÇ ANAMUHALEFET LİDERİ İLE ANLAŞABİLECEK Mİ?
AK PARTİ HÜKÜMETİNİN KOALİSYON ÇABALARI VE CHP İLE GÖRÜŞMELER NETİCE VERİRMİ, GÖÜŞMELER NEYİ GÖSTERİR VE OLASI AK PARTİ VE CHP ORTAK HÜKÜMET KURACAKLAR MI?
TÜRKİYE SEÇMENİ KARARINI VERDİ VE YİNE KOALİSYON HÜKÜMETİ DEDİ
AK PARTİ ÜZERİNDE OYNANAN SEÇİM SENARYOLARI
Türkiye Ekonomide Dünya Devlerini Geçerek Hızla Büyümeye Devam Ediyor
SEÇİM GÜNLERİ YAKLAŞTIKÇA MUHALİF LİDERLER BOŞ DURMUYOR
ADAY AYLARI HER İLDE BÜYÜK ŞOK YAŞADILAR
ANA MUHALEFETİN SEÇİM SENARYOLARI
ADAY ADAYLARIN GERGİN BEKLEYİŞLERİ DEVAM EDİYOR
BİNGÖL SEÇMENİ VE KALKINMA BAKANI CEVDET YILMAZ
TÜRKİYE’DE İÇ GÜVENLİK YASASI VE ÖZELLİKLERİ
TÜRKİYE BÜYÜK GÜÇ VE KARARLILIKLA HEDEFİNE VE SEÇİM ZAFERİNE EMİN ADIMLARLA GİDİYOR
TÜRKİYE AYDINLIK GELECEĞE HIZLI, KARARLI VE EMİN ADIMLARLA BÜYÜYEREK VE YOLUNA DEVAM EDİYOR‏
TÜRK HALKININ EN ÇOK MERAK ETTİĞİ KONULARIN BAŞINDA TÜRKİYE BÜYÜK GÜÇ VE İKİBİN YİRMİ ÜÇ NEYİ İFADE EDİYOR?
AKP’NİN DÜNÜ VE BU GÜNÜNÜ HAZMEDEMEYEN GÜÇLER
TÜRKİYE’DE YÜZDE ON BARAJ SİSTEMİNİN ÖNEMİ
AKP HÜKÜMETİ VE ÇÖZÜM SÜRECİ İLE İLGİLİ ÇALIŞMA VAATLERİ
ÇÖZÜM SÜRECİ TÜRKİYE’Yİ ŞAHA KALDIRACAK
TÜRKİYE ÜZERİNDEN GEÇİŞ YAPAN PEŞMERGE KOBANİ’YE GİRİŞ YAPTI
TÜRKİYE'DE İÇ SAVAŞ ÇIKARMAK İSTEYEN GÜÇLER‏
ABD, İSRAİL VE BATININ TÜRKİYE ÜZERİNDEKİ OYUNLARI
BİNGÖL Egazete
Yazarlar
Önemli Haberler
Ulusal Gazeteler
Alıntı Yazarlar
Anketler
Belediye'ye devredilen askeri alana ne yapılsın ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Medipol Başakşehir
36
31
3
3
11
17
2
Galatasaray
35
37
4
2
11
17
3
Fenerbahçe
33
34
2
6
9
17
4
Göztepe
30
30
5
3
9
17
5
Beşiktaş
30
29
3
6
8
17
6
Kayserispor
30
25
3
6
8
17
7
Trabzonspor
29
33
4
5
8
17
8
Sivasspor
26
23
7
2
8
17
9
Bursaspor
25
28
6
4
7
17
10
Yeni Malatyaspor
22
21
7
4
6
17
11
Kasımpaşa
19
25
8
4
5
17
12
Akhisarspor
19
22
8
4
5
17
13
Alanyaspor
18
28
9
3
5
17
14
Osmanlıspor FK
17
26
10
2
5
17
15
Antalyaspor
17
19
8
5
4
17
16
Atiker Konyaspor
15
16
10
3
4
17
17
Gençlerbirliği
14
20
9
5
3
17
18
Kardemir Karabükspor
9
14
12
3
2
17
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Modül 1

Bu modül kullanıcı tarafından yönetilir, ister kod girilir ister iframe ile içerik çekilir. Toplamda kullanıcı 5 modül ekleme hakkına sahiptir, bu modül dahil tüm sağdaki modüller manuel olarak sıralanabilir.